เรื่อง อาหารไก่ชน เป็นครึ่งหนึ่งของการเตรียมความพร้อม อีกครึ่งคือการฝึก และทั้งสองอย่างต้องไปด้วยกัน ไก่ที่ฝึกหนักแต่ได้อาหารไม่พอจะไม่สร้างกล้ามเนื้อ ส่วนไก่ที่ได้อาหารมากแต่ฝึกน้อยจะได้น้ำหนักที่เป็นภาระ บทความนี้อธิบายว่าควรให้อะไร ปริมาณเท่าไหร่ และปรับอย่างไรตามช่วงของการเตรียม
องค์ประกอบของอาหารไก่ชน
| ประเภท | ตัวอย่าง | หน้าที่ |
|---|---|---|
| อาหารหลัก | ข้าวเปลือกคัดเมล็ดเต็ม ไม่มีเมล็ดลีบ | แหล่งพลังงานหลักสำหรับกิจกรรมประจำวัน |
| โปรตีนเสริม | อาหารเสริมโปรตีนตามที่ผู้เลี้ยงเลือกใช้ | สร้างและซ่อมแซมกล้ามเนื้อหลังการฝึก |
| ผักสด | ผักใบเขียวสด หั่นพอคำ | วิตามิน แร่ธาตุ และช่วยระบบขับถ่าย |
| กรวดหรือทรายหยาบ | วางไว้ให้จิกเองตามต้องการ | ช่วยบดอาหารในกระเพาะบด |
| น้ำสะอาด | เปลี่ยนอย่างน้อยวันละครั้ง | จำเป็นต่อทุกระบบในร่างกาย |
แถวที่สี่เป็นสิ่งที่คนนอกวงการมักไม่รู้ว่าจำเป็น ไก่ไม่มีฟันจึงต้องอาศัยกรวดขนาดเล็กในกระเพาะบดช่วยบดเมล็ดข้าว ถ้าขาดส่วนนี้ การย่อยจะไม่สมบูรณ์และไก่จะได้สารอาหารน้อยกว่าที่ควรแม้จะกินในปริมาณเท่ากัน
ตารางให้อาหารตามช่วงการฝึก
| ช่วง | ลักษณะอาหาร | เหตุผล |
|---|---|---|
| สร้างพื้นฐาน วันที่ 1-10 | อาหารหลักปกติ ผักสดสม่ำเสมอ | ปรับระบบย่อยและสร้างพื้นฐานสุขภาพ |
| เพิ่มความหนัก วันที่ 11-20 | เพิ่มโปรตีนเสริมหลังการฝึก | ช่วงที่กล้ามเนื้อต้องซ่อมแซมและสร้างใหม่มากที่สุด |
| ปล้ำและปรับเชิง วันที่ 21-27 | คงระดับเดิม เน้นย่อยง่าย | ไม่เพิ่มน้ำหนักในช่วงที่ต้องใช้ความคล่องตัว |
| ลดความหนัก วันที่ 28-30 | ลดปริมาณลง เน้นย่อยง่ายที่สุด | ไก่ที่ท้องอิ่มเกินไปจะเคลื่อนไหวช้าและอึดอัด |
| วันชน | ให้น้อยและเว้นระยะก่อนขึ้นสังเวียน | กระเพาะที่เต็มขัดขวางการหายใจและการเคลื่อนไหว |
แถวสุดท้ายเป็นหลักการที่ใช้กับนักกีฬาทุกประเภทเช่นกัน คือไม่กินหนักก่อนแข่ง เพราะเลือดจะถูกส่งไปที่ระบบย่อยแทนที่จะไปที่กล้ามเนื้อ อ่านตารางการฝึกที่คู่กับตารางอาหารนี้ได้ที่ บทความวิธีเลี้ยงไก่ชน
ปริมาณที่เหมาะสมดูจากอะไร
ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับไก่ทุกตัว เพราะขึ้นกับขนาดตัว ระดับการฝึก และสภาพอากาศ วิธีที่ใช้ได้จริงคือดูจากพฤติกรรมและผลลัพธ์
- ให้ในปริมาณที่ไก่กินหมดภายในเวลาที่กำหนด ถ้าเหลือทิ้งแปลว่าให้มากเกินไป ถ้าหมดเร็วมากและยังหาต่อแปลว่าน้อยเกินไป
- ไม่ทิ้งอาหารค้างไว้ทั้งวัน เพราะทำให้ควบคุมปริมาณไม่ได้และอาหารเสื่อมคุณภาพ
- ชั่งน้ำหนักสัปดาห์ละครั้ง ในเวลาเดียวกันของวัน เพื่อดูแนวโน้มไม่ใช่ตัวเลขครั้งเดียว
- สังเกตรูปร่างมากกว่าตัวเลข ไก่ที่ได้สัดส่วนควรคลำแล้วรู้สึกแน่นแต่ยังเห็นรูปทรงชัด ไม่ใช่กลมจนไม่เห็นแนวกระดูก
- ปรับตามสภาพอากาศ ในช่วงอากาศเย็นไก่ใช้พลังงานรักษาอุณหภูมิมากขึ้น จึงอาจต้องเพิ่มเล็กน้อย
ข้อที่สามและสี่ควรใช้ร่วมกัน เพราะตัวเลขน้ำหนักอย่างเดียวไม่บอกว่าน้ำหนักนั้นเป็นกล้ามเนื้อหรือไขมัน ซึ่งเป็นความต่างที่สำคัญมากในการเตรียมไก่ชน
อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง
| สิ่งที่ควรเลี่ยง | เหตุผล |
|---|---|
| ข้าวเปลือกที่เก็บไว้นานจนขึ้นรา | เสี่ยงต่อสารพิษจากเชื้อราซึ่งกระทบตับและระบบภูมิคุ้มกัน |
| อาหารที่มีความชื้นค้างในราง | เป็นแหล่งเพาะเชื้อ ทำให้ไก่ท้องเสีย |
| อาหารของคนที่มีรสจัดหรือเค็ม | ระบบของไก่ไม่ได้ออกแบบมารับปริมาณเกลือระดับนั้น |
| การเปลี่ยนอาหารกะทันหัน | ระบบย่อยปรับตัวไม่ทัน ทำให้ท้องเสียและเสียฟอร์ม |
| การให้อาหารหนักในวันชน | กระเพาะเต็มขัดขวางการหายใจและการเคลื่อนไหว |
แถวที่สี่เป็นข้อที่คนพลาดบ่อยเมื่อเปลี่ยนแหล่งซื้ออาหาร วิธีที่ถูกต้องคือค่อย ๆ ผสมของใหม่เข้ากับของเดิมโดยเพิ่มสัดส่วนทีละน้อยตลอดหนึ่งสัปดาห์ ไม่ใช่เปลี่ยนทั้งหมดในวันเดียว
น้ำสำคัญกว่าที่คิด
ในบรรดาทุกอย่างที่ให้ไก่ น้ำเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้มากที่สุดและถูกละเลยมากที่สุดในเวลาเดียวกัน ไก่ที่ขาดน้ำแม้เพียงไม่กี่ชั่วโมงในวันที่อากาศร้อนจะแสดงอาการเพลียชัดเจน
สิ่งที่ควรทำคือเปลี่ยนน้ำอย่างน้อยวันละครั้งและล้างภาชนะให้สะอาด เพราะภาชนะที่มีคราบสะสมเป็นแหล่งเพาะเชื้อโดยตรง ในวันที่อากาศร้อนจัดควรเพิ่มความถี่ในการเปลี่ยนและตรวจว่าน้ำไม่ร้อนจากการตากแดด
อีกจุดที่ควรระวังคือช่วงระหว่างพักอันในวันชน การให้น้ำเป็นหน้าที่ของมือน้ำและมีเทคนิคเฉพาะ ทั้งปริมาณและวิธีให้ ซึ่งต่างจากการให้น้ำในชีวิตประจำวัน อ่านเรื่องบทบาทของมือน้ำได้ที่ บทความกติกาชนไก่
อาหารกับการควบคุมน้ำหนักก่อนชั่ง
เนื่องจากการจับคู่ชนใช้น้ำหนักเป็นเกณฑ์หลัก การควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในช่วงที่ต้องการจึงเป็นส่วนหนึ่งของการจัดการอาหาร
หลักที่ถูกต้องคือควบคุมด้วยการวางแผนล่วงหน้าหลายสัปดาห์ ไม่ใช่การอดอาหารในช่วงท้าย เพราะการลดน้ำหนักเร็วเกินไปทำให้สูญเสียมวลกล้ามเนื้อไปพร้อมกัน ซึ่งเท่ากับลดกำลังของไก่ลงโดยตรง
ในทางปฏิบัติ ผู้เลี้ยงที่มีประสบการณ์จะรู้ว่าไก่ตัวไหนควรอยู่ที่น้ำหนักเท่าไหร่จึงแสดงฟอร์มได้ดีที่สุด แล้วรักษาให้อยู่ในช่วงนั้นตลอด แทนที่จะปรับขึ้นลงตามคู่ที่จะชน วิธีนี้ทำให้ไก่มีความสม่ำเสมอมากกว่า อ่านเรื่องน้ำหนักกับการประเมินคู่ได้ที่ บทความลักษณะไก่ชนที่ดี
สังเกตอาการผิดปกติจากการกิน
พฤติกรรมการกินเป็นสัญญาณเตือนที่มาก่อนอาการอื่นเสมอ ผู้เลี้ยงที่สังเกตทุกวันจะจับความผิดปกติได้เร็วกว่ามาก
| อาการ | อาจหมายถึง | ควรทำอะไร |
|---|---|---|
| กินน้อยลงติดต่อกันสองวัน | ฝึกหนักเกิน หรือเริ่มไม่สบาย | ลดความหนักของการฝึกและสังเกตอาการอื่น |
| กินมากผิดปกติแต่ไม่โต | การย่อยไม่สมบูรณ์ หรือขาดกรวดช่วยบด | ตรวจว่ามีกรวดหรือทรายหยาบให้จิกหรือไม่ |
| ดื่มน้ำมากผิดปกติ | อาหารเค็มเกิน หรืออากาศร้อนจัด | ตรวจอาหารและเพิ่มร่มเงาให้ที่พัก |
| ไม่ยอมกินผัก | ผักไม่สด หรือหั่นชิ้นใหญ่เกินไป | เปลี่ยนผักสดและหั่นให้พอคำ |
| ถ่ายเหลวหลังเปลี่ยนอาหาร | เปลี่ยนอาหารเร็วเกินไป | กลับไปใช้ของเดิมแล้วค่อย ๆ ผสมทีละน้อย |
แถวแรกเป็นสัญญาณที่ควรให้ความสำคัญมากที่สุด เพราะการกินน้อยลงมักปรากฏก่อนอาการทางกายอื่นหลายวัน การจับได้เร็วทำให้ปรับตารางได้ทันก่อนที่ไก่จะเสียฟอร์มจริง อ่านสัญญาณอื่นที่ควรปรับตารางได้ที่ บทความวิธีเลี้ยงไก่ชน
คำถามที่พบบ่อย
อาหารหลักของไก่ชนคืออะไร
คือข้าวเปลือกที่คัดเมล็ดเต็มไม่มีเมล็ดลีบ เสริมด้วยแหล่งโปรตีนตามช่วงการฝึก ผักสดเพื่อวิตามินและระบบขับถ่าย และต้องมีกรวดหรือทรายหยาบให้จิกเองเพื่อช่วยบดอาหาร
ควรให้อาหารวันละกี่ครั้ง
โดยทั่วไปให้เป็นมื้อตามเวลาที่กำหนดและให้ในปริมาณที่ไก่กินหมดภายในเวลานั้น ไม่ควรทิ้งอาหารค้างไว้ทั้งวัน เพราะทำให้ควบคุมปริมาณไม่ได้และอาหารเสื่อมคุณภาพ
ทำไมต้องมีกรวดหรือทราย
เพราะไก่ไม่มีฟัน จึงต้องอาศัยกรวดขนาดเล็กในกระเพาะบดช่วยบดเมล็ดข้าว ถ้าขาดส่วนนี้การย่อยจะไม่สมบูรณ์และไก่ได้สารอาหารน้อยกว่าที่ควรแม้กินในปริมาณเท่ากัน
เปลี่ยนอาหารได้เลยไหมถ้าเจอเจ้าใหม่
ไม่ควรเปลี่ยนทันที ให้ค่อย ๆ ผสมของใหม่เข้ากับของเดิมโดยเพิ่มสัดส่วนทีละน้อยตลอดหนึ่งสัปดาห์ เพราะระบบย่อยของไก่ปรับตัวไม่ทันการเปลี่ยนกะทันหันและมักท้องเสีย
วันชนควรให้อาหารไหม
ให้ได้แต่ควรให้น้อยและเว้นระยะก่อนขึ้นสังเวียน เพราะกระเพาะที่เต็มขัดขวางการหายใจและการเคลื่อนไหว รวมถึงทำให้เลือดถูกส่งไปที่ระบบย่อยแทนที่จะไปที่กล้ามเนื้อ
ลดน้ำหนักไก่ก่อนชั่งได้ไหม
ควรควบคุมด้วยการวางแผนล่วงหน้าหลายสัปดาห์ ไม่ใช่การอดอาหารช่วงท้าย เพราะการลดน้ำหนักเร็วเกินไปทำให้สูญเสียมวลกล้ามเนื้อไปพร้อมกัน ซึ่งลดกำลังของไก่โดยตรง
อาหารกับสายพันธุ์ที่ต่างกัน
ความต้องการอาหารไม่เท่ากันในไก่ทุกสาย เพราะโครงสร้างและระบบเผาผลาญต่างกัน สายที่โครงใหญ่และเน้นความทนอย่างสายไทยมักต้องการพลังงานรวมมากกว่า แต่ต้องระวังไม่ให้ได้น้ำหนักส่วนเกินที่กลายเป็นภาระ ส่วนสายที่ตัวเล็กและเน้นความเร็วอย่างสายพม่าต้องการพลังงานน้อยกว่าตามขนาดตัว แต่ต้องการสัดส่วนที่สนับสนุนกล้ามเนื้อโดยไม่เพิ่มมวลรวม สำหรับสายที่ขนบางอย่างไซ่ง่อน ประเด็นเพิ่มเติมคือในช่วงอากาศเย็นจะใช้พลังงานรักษาอุณหภูมิมากกว่าสายอื่น จึงอาจต้องเพิ่มปริมาณเล็กน้อยในฤดูหนาว ซึ่งเป็นการปรับที่ต้องดูจากน้ำหนักและรูปร่างจริงมากกว่าการใช้สูตรตายตัว อ่านความต่างของแต่ละสายได้ที่ บทความไก่ชนพม่ากับไก่ชนไทย และ บทความไก่ไซ่ง่อน
สรุป
อาหารไก่ชนไม่ได้ซับซ้อน แต่ต้องสม่ำเสมอและปรับตามช่วงของการเตรียม หลักที่สำคัญที่สุดคือให้ในปริมาณที่กินหมดในเวลาที่กำหนด ไม่ทิ้งค้างไว้ เปลี่ยนอาหารอย่างค่อยเป็นค่อยไป และลดปริมาณลงในช่วงใกล้วันชน สิ่งที่ถูกละเลยมากที่สุดคือน้ำสะอาดและกรวดสำหรับช่วยย่อย ซึ่งทั้งสองอย่างมีผลกับการได้รับสารอาหารจริงมากกว่าที่คิด อ่านต่อเรื่องตารางฝึกได้ที่ วิธีเลี้ยงไก่ชน และ การปล้ำไก่ ดูข้อมูลรวมที่ หน้าหลักไก่ชนคมพยัคฆ์
เนื้อหานี้จัดทำเพื่อให้ข้อมูลเชิงความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงไก่พื้นเมือง สำหรับผู้ที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป